Dedicated to the bottle

the English translation by Hebrew translator Sigal Shir

Wine revives me
And says -You are a woman
Vodka smiles at me
And says -Laugh as much as you want
Beer puts its hand on my shoulder
And says -enjoy your strength
Koniac opens my voice and secretly warms me
Champagne asks:
-Hey, are you OK?
Mojito whispers
-Yeh, I am fine
Oh Martin?
Martini with olive!
-Hey, how are you beautiful?
-Do you want to dance? He invites
Rickard smiles at me *-Bienvenue en France
Rum, Tequila, Whisky, Gin, and…
Wink at me and whisper
-it is a holiday! Care to join us?
*Welcome to France

բաթըլ ձոն

գինին կյանք է տալիս ինձ,

 ասում է`  դու կին ես,

օղին ծիծաղ է տալիս,

ու ասում` խնդա՜ ինչքան կուզես,

գարեջուրը ձեռքն ուսիս է դնում. 

- վայելիր, դու ուժեղ ես,

կոնյակը ձայնս է բացում

ու թաքուն ինձ ջերմացնում:

շամպայնն ասում է`

հե՜յ, ար յու օքեյ?

մոխիտոն շշնջում է

-յես, այ էմ օքեյ,

օ՜հ, մարտինի՞ն

մատինին զեյթունով

- հեյ, ինչ սիրուն ես, գուցե պարե՜ս

ու պարի է հրավիրում..

Ղիկարդը թաքուն ժպտում է միշտ 

ու bienvenue en france-ը հիշեցնում:

ռոմ, տեկիլա, վիսկի, ջին

ու էլի էլի շա՜տ խմիչքներն

աչքով են անում ու շշնջում.        

- էսօր տոն է՜,

կգա՞ս մեր տուն..

2012

Diane Tell " Si j'étais un homme''

 

Կանադացի հեղինակ- կատարող, կոմպոզիտոր, երաժիշտ , պրոդյուսեր, ռեժիսոր: Ծնվել է Քվեբեկում: Բացի անգլերենից, նաև ֆրանսերեն է երգում: Համագործակցել է ֆրանսիացի հայտնի երգահանների հետ:  Թողարկել ֆրանսիական երգերից բաղկացած ձայնասկավառակներ:  Սակայն Դայանի կատարումներից առանձնանում է "Si j'étais un homme''   երգը, որը 1979թ.-ին գրվեց , իսկ հաջողություն ունեցավ 1982թ.-ին:

80-ականների սկզբին, երգչուհին Ռադիո Կանադայի կողմից ընտրվեց Բելգիայում տեղի ունեցող Ֆրանսիական երգի ամենամյա փառատոնին՝ ներկայացնելու իր երկիրը՝ Կանադան: Այդ առիթով էլ գրվեց այս երգը, սակայն քննադատների պատճառով այն անհաջողություն ունեցավ և առաջին իսկ փուլից դուրս մնաց: 
Սակայն ինչպես ասում են՝ անիվը պտույտ կատարեց, և արդյունքում հենց այս երգը դարձավ երգչուհու երգացանկից ամենասիրվածն ու հայտնին, ինչպես նաև՝ ամենաքննադատվողը:

Ի դեպ, ֆեմինիզմը նույնպես չշրջանցեց այն, և իր տեղը գտավ բլյուզում: Տարբեր կատարողներ սկսեցին իրենց երգերում չեղյալ հայտարարել գենդերային անհավասարությունն ու  հայրիշխանական մոդելը: մի մասի երգերում հերոսը կրքոտ կինն էր, ով փնտրում էր իր տղամարդուն: Իսկ ահա Դայան Թելլը երգում էր կրքոտ կնոջ ցանկության մասին, որն ավելի շատ արական էր, դրանով ցույց տալով սեռական հեղափոխության բացահայտումները, որն ավելի ակներև էր Հյուսիսային Ամերիկայի հիպպիական շարժման ժամանակ, և դա կարծես հաստատում էր, որ Ֆրանսիան այդ ամենից տեղյակ է:

եթե ես տղամարդ լինեի

եթե տղամարդ լինեի
ես կլինեի կապիտանն այն նավի՝
կանաչ-սպիտակ
հազվադեպ էլեգանտ
և ամուր էբենոսափայտի նման
չափազանց վատ եղանակի համար

քեզ կտանեի ճամփորդության
տեսնելու լավագույն երկրներն աշխարհի
ծովափին քեզ հետ սեր կանեի
ու ամեն մի վայրկյանը կվայելեի
ուր իմ թմրած մարմինը կայրվեր
մինչև որ քո գրկում կհանգչեի ու կքնեի

բայց
ես կին եմ,
և երբ կին են
նման բան չեն ասում միմյանց

ես քեզ կնվիրեի գեղեցիկ զարդեր
ծաղիկներ բնակարանիդ համար
օծանելիք որ քեզ կխենթացներ
ու անմիջապես Միլանի մոտ,
Բերգամո կոչվող քաղաքում 
քեզ համար վիլլա կկառուցեի

բայց
ես կին եմ
և երբ կին են
նման բաներ չեն գնում իրար

պետք է ասել ժամանակները փոխվում են
այսօր յուրաքանչյուրն իր համար է
նման հնացած սիրո պատմությունները
միայն ֆիլմերում են հանդիպում
դառնում են տնտեսող
ցավալի է
ես կկարողանայի հրաշալի սիրել
մի քիչ ավելի շատ հումորով և քնքշորեն
եթե տղամարդիկ այդքան չշտապեին սիրուհիներ ունենալ
ահ, եթե ես տղամարդ լինեի!

քեզ կզանգեի ամեն օր
մենակ քո ձայնը լսելու համար
քեզ կասեի՝ իմ սեր
կպնդեի տեսնվեինք
ու կհորինեի մի ծրագրի 
երեկոյան գալլայի նման

բայց ես կին եմ
իսկ երբ կին են
նման բաներ չեն անում

պետք է ասել ժամանակները փոխվում են
այսօր յուրաքանչյուրն իր համար է
նման հնացած սիրո պատմությունները
միայն ֆիլմերում են հանդիպում
դառնում են տնտեսող
ցավալի է
ես կկարողանայի հրաշալի սիրել
մի քիչ ավելի շատ հումորով և քնքշորեն
եթե տղամարդիկ այդքան չշտապեին սիրուհիներ ունենալ
ահ, եթե ես տղամարդ լինեի!

..ես կլինեի ռոմանտիկ

թարգմանեց՝
Ռուզան Պետրոսյանը

David Gilmour- Je crois entendre encore

Երգը Ժորժ Բիզեի, եթե բառացի թարգմանեմ, կլինի՝  "մարգարիտների ձկնորսները", իսկ իրականում, հավանաբար այսպես է` " մարգարիտներ որոնողները" (Georges Bizet "Les Pecheurs de Perles", 1863)-  երեք ակտից բաղկացած օպերայից մի ակտ է: Այն կատարել են շատերը, սկսած` Պլաչիդո Դոմինգոյից..
Զարմացա երբ առաջին անգամ երգը գտա Փինք Ֆլոյիդի լիդեռներից՝ Դեյվիդ Գիլմոորի կատարմամբ՝ ֆրանսերենով :
Այն կոչվում է "je crois entendre encore"

հույս ունեմ լսել դեռ

հույս ունեմ նորից լսել
նուրբ ու հնչեղ ձայնը նրա`
արմավենիների տակ թաքնված,
նման աղավնիների երգի:

օ՜հ, գիշեր հմայիչ ,
Աստվածային հիացմունք
օ՜հ, հիշողություն հրապուրիչ
խելագար արբեցում,
քաղցր երազ:

հույս ունեմ նորից տեսնել
լույսերն աստղերի
երեկոյան տաք քամիներից
բացված երկար քողերը նրանց:

օ՜հ, գիշեր հմայիչ ,
Աստվածային հիացմունք,
օ՜հ, հիշողություն հրապուրիչ,
խելագար արբեցում,
քաղցր երազ

հրապուրիչ հիշողություն,
հրապուրիչ հիշողություն..

թարգմանեց՝
Ռուզան Պետրոսյանը

Edith Piaf - La belle histoir d'amour

Edith Piaf avec Georges Moustaki

1958թ.-ի փետրվարից մինչև 1959թ.-ի փետրվարն Էդիտ Պիաֆն ունենում է սիրո մի գեղեցիկ պատմություն ֆրանսիացի հեղինակ- կատարող, արմատներով հունա-իտալացի Ժորժ Մուստակիի հետ: Որի մասին էլ նա երգում է ՛՛ Սիրո գեղեցիկ պատմություն՛՛ երգում: Բառերի հեղինակն Էդիտն է, իսկ երաժշտությունը ֆրանսիացի երգահան-կատարող Շառլ Դյումոնինն է: 
Մուստակին 19 տարով փոքր էր Էդիտից, և նրանց սիրո պատմության ավարտը, կարծես թե, ճանապարհի ավտովթարն է լինում, որից Էդիտը առողջական լուրջ վնասվածքներ է ստանում, և որպես ցավազրկման միջոց, մորֆիից կախվածություն ունենում: 
1959թ. Նյու-Յորքյան շրջագայության ժամանակ Էդիտը համերգի ժամանակ բեմին ուշաթափվում է և կրում բազմաթիվ վիրահատություններ: 
Նա Փարիզ է վերադառնում առանց Մուստակիի. վերջինս Էդիտից հեռացել էր՝ լքելով նրան ճանապարհին: Այդ բաժանումը, երգչուհին ծանր է տանում և երգում իր տխրությունը:


 սիրո գեղեցիկ պատմություն

երբ տղամարդը գալիս է դեպի ինձ,
ես գնում եմ միշտ դեպի նա,
գնում եմ դեպի ու չգիտեմ ինչի,
քայլում եմ գիշերվա գրկում
ու փորձում մոռանալ քեզ,
որը վեր է իմ ուժերից
ես մասնատվում եմ
ու պատկանում եմ միայն քեզ:
չեմ մոռանա երբեք մեզ՝ երկուսիս,
ինչպես էինք միմյանց սիրում
ամբողջ գիշեր և ամբողջ օր,

սիրուն պատմություն՝ սիրո,
գեղեցիկ սիրո պատմություն..
ինչո՞ւ դու ինձ թողեցիր,
ես մենակ եմ արտասվում
բոլորովին մենակ եմ փնտրում:

մի օր, երբ ես սպասում էի
երկար էի սպասում
ես հույս ունեի
հույս ունեի
հույս ունեի..
դու չվերադարձար 
ես ըմբոստացա 
ես ընտելացա
ես գոռացի
արտասվեցի
մերժեցի
աղոթեցի..

ես չեմ մոռանա երբեք
մեզ՝ երկուսիս
ինչպես էինք սիրում միմյանց
ամեն օր
ամեն գիշեր
սիրուն սիրո պատմություն
սիրուն պատմութրուն՝ սիրո
ինչո՞ւ դու ինձ թողեցիր
ես մենակ եմ արտասվում
բոլորովին մենակով եմ փնտրում

երբ մի տղամարդն ինձ դուր է գալիս
ես միշտ համեմատում եմ,
և երբեք ինձ մոտ չի հաջողվում
հիմնավոր պատճառ տալ նրան.
դա քո ձայնն է, որ ես լսում եմ
քո աչքերն են, որ ես տեսնում եմ
քո ձեռքերն են, որ ես սպասում եմ
ես պատկանում եմ միայն քեզ

չեմ մոռանա երբեք
մեզ՝ երկուսիս
ինչպես էինք սիրում միմյանց
ամեն օր
ամեն գիշեր
սիրուն սիրո պատմություն
սիրուն սիրո պատմութրուն
ինչո՞ւ դու ինձ թողեցիր
ես մենակ եմ արտասվում
բոլորովին մենակով եմ փնտրում

հույս ունեմ
հույս ունեմ
միշտ հույս ունեմ,
որ իբրև կվերադառնաս
ես գիտեմ
կվերադառնաս 
ու կմեկնես ինձ քո ձեռքը
ու ինձ կտանես
ինձ կտանես
ինձ կտանես
ինձ կտանես..

թարգմանեց՝
Ռուզան Պետրոսյանը

վերջերս այս երգը կատարեց նաև Պատրիսիա Կաասը: 

Patricia Kaas - Mademoiselle Chante le Blues

" Օրիորդը բլյուզ է երգում " երգը Պատրիսիա Կաասի երգացանկից սիրված և ճանաչված երգերից մեկն է: Այն երգչուհու համանուն ալմոբից է, որը գրվել է 1987թ.-ին և միանգամից հաջողություն է բերել երգչուհուն:
Երգի հեղինակը Դիդիեր Բարբելիվիենինն է, ով էլ առաջարկեց Պատրիսիային կատարել այն: Չնայած, սկզբում երգը ներկայացվել է երգչուհի Նիկոլետային, վերջինս մերժել է այն, որից հետո, ինչպես ասում են՝ երգին կյանք ու ճանաչում տվեց հենց Պատրիսիան, և այն, իսկապես դարձավ 80-ականներին հիթերից մեկը:

Օրիորդը բլյուզ է երգում

կան մարդիկ, ովքեր երեխաներին էժանագին բարձրահարկերի տակ են մեծացնում
կան մարդիկ, ովքեր իրենց բոսերին մեքենայով Բրազիլիայից Ուկրաինա են տանում
կան այնպիսիները, ովքեր Անգուլեմի կողմերում հարսանիք են անում, և
կան նույնպես մարդիկ, ովքեր փողոցում թռուցիկներով ու պաստառներով պայքար են մղում
կան նաև մարդիկ, ովքեր այլևս սեքս-սիմվոլ խաղալ չեն կարողանում
ու կան մարդիկ, որ իրենց մեքենայի ետնամասում սեր են վաճառում

մադմուազելը երգում է բլյուզ
չափից շատ նախանձ մի եղեք
մադմուազելը կարմիր գինի է խմում
մադմուազելը բլյուզ է երգում
նա իր ձայնում սփիրիչուելս ունի
նա դրան է հավատում

կան մարդիկ, ովքեր ութ ժամ գրամեքենայի վրա են տպում
կան մարդիկ, ովքեր կանանց ու տղամարդկանց են սիրահետում
կան այնպիսիք, ովքեր սապոգներ են լիզում ինչպես ցուցափեղկերն են լիզում
և կան նույնպես մարդիկ, ովքեր ֆիլմ են անում, որոնց կոչում են Մերիլին,
սակայն Մերիլին Դյուբուան չի դառնա երբեք Նորմա Ջին
պետք չէ մտածել, թե տաղանդը այն ամենն է, ինչը պատկերացնում ենք

մադմուազելը բլյուզ է երգում
չափից շատ նախանձ մի եղեք
մադմուազելը կարմիր գինի է խմում
մադմուազելը բլյուզ է երգում
նա իր ձայնում սփիրիչուելս ունի
նա դրան է հավատում

կան մարդիկ, ովքեր գթության քույր են, իրավաբան կամ դեղագործ
կան մարդիկ, ովքեր ամեն ինչ ասում են, երբ ասում են` սիրում եմ քեզ
կան մարդիկ, ովքեր Անգուլեմի կողմերում ծերացած կույսեր են
և կան նաև այնպիսիք ովքեր ազատագրված կին են խաղում
թմրանյութով ծխախոտ ու գարդենալ, որը խառնում են վարդագույն կյանքին ու էպինալյան նկարներին
նրանք ուզում են իրենց միայն հաճույք պատճառել երբեևէ ցավ չպատճառելով

մադմուազելը երգում է բլյուզ
չափից շատ նախանձ մի եղեք
մադմուազելը խմում է կարմիր գինի 
մադմուազելը երգում է բլյուզ 
նա իր ձայնում սփիրիչուելս ունի
նա դրան է հավատում

թարգմանեց՝
Ռուզան Պետրոսյանը

Պատրիսիա Կաասը երգում է Պիաֆ

Ֆրանսիական Մադոննա, այսպես են կոչում Պատրիսիա Կաասին աշխարհի բոլոր այն վայրերում, որտեղ նա համերգային շրջագայություն է ունեցել: Երգչուհին սիրված է տարբեր սերունդների կողմից:
Հայ հանդիսատեսից շատերի մոտ նա ասոցացվում է այն  "մադմուազելի" հետ,  ով բլյուզ է երգում, մյուսները նրա հետ երգում են՝ "մոն մեք ա մուա.."-ն , իսկ շատերը հիշում են երգչուհու բեմական շոուները՝ պարային ինքնատիպ համարներով, նրա գեղեցիկ սիլուետը, բաց ոտքերը և գուցե նաև՝ կարմիր վարդը..

Եվ այսպես, շուտով, իսկ ավելի ստույգ՝ մարտի 9-ին, երգչուհին "Կաասը երգում է Պիաֆ"  շոու-ծրագրով հանդես կգա Մարզահամերգային համալիրում:
Այն երգչուհու ձայնասկավառակի անվանումն է, որը Պատրիսիա Կաասի նախաձեռնությամբ մի առիթ էր համերգային շոու-ծրագրով հարգանքի տուրք մատուցելու և նշելու ֆրանսիական երգարվեստի ճնճղուկ Էդիտ Պիաֆի մահվան 50-րդ տարելիցը :
Ալբոմը 21 երգից  է բաղկացած, որտեղ Կաասի կատարմամբ հնչում են էդիտ Պիաֆի հայտնի և սիրված երգերը . « La Vie en Rose », « Milord », « L’Hymne à l’Amour » et «Non, je ne regrette rien » ..

պատրաստեց՝ Ռուզան Պետրոսյանը

Նարեկ Ավետիսյանի արվեստանոցում՝ ֆոտոռեպորտաժ

 Նարեկի սերնդի նկարիչների մոտ ընդհանուր մի բան կա. նրանք  հաճախ են հիշում իրենց  ուսանողական տարիները, պատմում  այդ օրերից :

 Գուցե պատճառը ճգնաժամային տարիներն էին, երբ  երիտասարդությունը փորձում էր հովհարային անջատումների  ճեղքից տեսնել  ներս թափանցող լույսը և ստեղծագործել, ավելին՝  նույնիսկ ըմբոստանալ դեպի մշակութային հեղաշրջում՝ նոր  գաղափարներ և մտքեր իրականացնելով:

 Նարեկը Մինասի արվեստանոցում է նկարում, այնտեղ ամեն ինչ    գրեթե նույնն է, նույնիսկ դռան վրայի ներկն է նույն ձևով մնացել,  միայն կողքից ևս մեկ սենյակ է ավելացրել իր համար:

 " Ես բանի պետք չեմ, եթե չլինի իմ ներսի արվեստագետը ", - ասում  է Նարեկը ու խոստովանում, որ նա իր տեսակով շատ  ավանդապաշտ է, բայց իր ներսի արվեստագետն որոշ հարցերում  ամեն ինչ հավասարակշության է բերում:

 Նա հիշեց, թե ինչպես էին նկարիչ ընկերներն այցելում իր  արվեստանոց, զրուցում , քննարկում, հաճախ բանավիճում էին  արվեստի շուրջ, երբեմն էլ՝ համառ արվեստագետին հատուկ,  միմյանցից նեղանում : Սակայն մի քանի օր ամեն ինչ մոռացվում  էր, և այցերը նորից կրկնվում էին ..

 Նարեկը ոգևորությամբ խոսում էր արվեստից և վրձնահարվածներ  տալիս կտավին, իսկ իմ ֆոտոապարատը չըխկացնում էր այդ  ամենը՝ հավերժացնելով լուսանկարչական իմ արխիվում..

Ռուզան Պետրոսյան