Showing posts with label FRANCOHITS. Show all posts
Showing posts with label FRANCOHITS. Show all posts

Monday, July 14, 2014

1789 Les Amants De La Bastille



1789թ.-ի գարնանը, երբ Ֆրանսիայի թագավորությունը ամայացավ սովից, Լյուդովիկոս XVI-ի արքունիքը Վերսալում ամեն ինչ վատնեց ՝ առանց հաշվարկելու, մարդիկ սկսեցին ըմբոստանալ, և մոտակա ապստամբությունը հասունացավ:
Հենց այս համատեքստում , երիտասարդ ապստամբ գյուղացի Ռոնան, ում անարդարության պատճառով զրկել էին իր հողից, գնաց Փարիզ, որտեղ էլ հանդիպեց Օլիմպին, ով Ավստրիայի Մարի-Անտուանետի երեխաների ենթա-դաստիարակչուհին  էր: Նրանք երբեք չպետք է հանդիպեին, ուր մնաց՝ սիրեին միմյանց.

Ֆրանսիական հեղափոխության թոհուբոհի ներքո, երկու սիրահարները կապրեին անհոգ ու գեղեցիկ , որը արգելված էր, կբացահայտեին ավելի ռոմանտիկ ու ավելի խենթ խարդավանքներ՝ այդ ամենին ընկերակցելով ավելի հայտնի հեղափոխականների, ինչպիսիք են գործիչների, ինչպիսիք են Ժորժ Ժաք Դանթոն, Մաքսիմիլիան Դե Ռոբեսպիերը, ինչպես նաև Կամիլ Դեմուլեն :

Իրարից բաժանվելուց և դարձյալ միմյանց գտնելուց հետո, Օլիմպն ու Ռոնան իրար գտան 1789թ.-ի, Հուլիսի 14 - ին, Արքայական իշխանության, Բաստիլի գրավման, խորհրդանիշի դիմաց , որը կնքեց նրանց  ճակատագիրն ընդմիշտ:

Les Amants De La Bastille "Բաստիլի սիրահարները" ֆրանսիական երաժշտական ներկայացում է, որի պաշտոնական ցուցադրումը եղավ 2012թ.-ի հոկտեմբերի 10-ին: Լիբրետոն՝  Դով Ատտիայի, Ալբերտ Քոհենի և ֆրանսուա Շուքեի , խոսքերը՝ Դով Ատտիա և Վենսան Բագիյան : երաժշտությունը Ռոդ Ժանուա, Ժան-Պիեր Պիլո, Օլիվիեր Շուլտհեյն, Վիլիամ Ռուսո, Դով Ատտիա:


Ներկայացման առաջին սինգլը՝  Ça ira mon amour -ը 2011թ.-ի հոկտեմբերի 3-ին էր, Ռոդ Ժանուայի մեկնաբանությամբ՝





երկրորդ սինգլը՝ խմբի կատարմամբ ՝ Pour la peine-ն էր, 2012թ-ի փետրվարի 27-ին:



այնուհետև Je veux le monde՝ Նատալիայի մեկնաբանությամբ:




հետո դուետ Կամիլ Լուի և Լուի Դելորի կատարմամբ ՝Tomber dans ses yeux



հինգերորդը Լուի Դելորի կատարմամբ Sur ma peau




Նոր երաժշտական կտորը, Կամիլ Լուի նորովի մեկնաբանությամբ 2013թ-ին դուրս եկավ , այն կոչվում էր Les mots que l'on ne dit pas


պատրաստեց՝ Ռուզան Պետրոսյանը


P.S.- Le premier album du spectacle, sorti le 2 avril 2012, comprend :

  1. Pour la peine (Rod Janois, Nathalia, Sébastien Agius, Roxane Le Texier, Matthieu Carnot et Camille Lou) - 3:19
  2. Hey ha (Sébastien Agius) - 3:01
  3. Je veux le monde (Nathalia) - 3:18
  4. Ça ira mon amour (Rod Janois) - 3:41
  5. Le temps s'en va (Matthieu Carnot et Camille Lou) - 2:52
  6. Fixe (Rod Janois) - 3:02
  7. Je mise tout (Roxane Le Texier) - 3:10
  8. La sentence (Camille Lou) - 3:34
  9. Maniaque (Matthieu Carnot) - 2:59
  10. La rue nous appartient (Rod Janois et Matthieu Carnot) - 3:52
  11. A quoi tu danses ? (Sébastien Agius) - 2:36
  12. La nuit m'appelle (Nathalia) - 3:15
  13. Le cri de ma naissance (Nathalia) - 2:43
  14. Ça ira mon amour (version acoustique) - 4:26
L'album intégral, disponible depuis le 22 octobre 2012, comprend :


Friday, June 27, 2014

Barbara - Göttingen


իհարկե սա Սենան չէ
ոչ էլ Վենսենյան անտառը,
բայց ամեն դեպքում շատ գեղեցիկ է
Գյոթինգենը, Գյոթինգենը՜..

Երբևէ չէի պատկերացնի, որ Բարբարայի այս երգը մի օր էլ ինձ կտանի Գյոթինգեն : Կգնամ , բայց կմոռանամ երգի մասին : Որովհետև անծանոթ քաղաքների անունները չեմ հիշում : Ու ինչպես միշտ, սովորությանս համաձայն, կսկսեմ ամենուր ֆրանսիական  մշակույթ փնտրել, ամեն ինչի մեջ փոքրիկ Փարիզը տեսնել: Ու մագնիսի պես դրանք կձգվեն կողքս, ես էլ ինքնագոհ կշարունակեմ սիրել իմ հորինած այս խաղն ու խաղալ այն, որովհետև այստեղ ես միշտ հաղթողն եմ :
Այդպես էր եղավ. Գյոթինգենում ճիշտ է չհանդիպեցի ոչ մի ֆրանսախոսի, բայց փոխարենը բացահայտեցի կարևորը՝ ֆրանսիական երգարվեստի իմ սիրած կատարողներից մեկի՝ Բարբարայի փողոցը՝ Բարբարաշտրասսեն: 


1964թ. Բարբարան Էքլյուզ բարի աստղն էր (L'Ecluserestaurantbar à vin en France): Երգչուհուն լսելու համար, այնտեղ էր միշտ գալիս Սիբիլլ Պենկեր անունով երիտասարդ մի գերմանուհի: Նա կարծում էր, որ Բարբարայի յուրահատկության շնորհիվ է բարը լի մարդկանցով, որի համար էլ, շատ էր ցանկանում , որ երգչուհին նաև Գյոթինգեն (Գերմանիա) գար: Ապրիլին Սիբիլլը նամակ է գրում Բարբարային, սակայն վերջինս մերժում է:
Այդ տարիներին պատերազմի հետքերը դեռ թարմ էին. Գերմանիան ճանկերի էր նման: Թեպետ Բարբարան վստահում էր Գյոթինգենին, սակայն միանշանակ դեմ էր գնալուն: 

Հրեայի ընտանիքում ծնված երգչուհին, պատերազմի ժամանակ թաքնվում էր, որպեսզի խուսափեր ոչնչանալուց:
Սակայն հանկարծ որոշում է մտածել Սիբիլլի հրավերի մասին, և որոշումը կտրուկ փոխում: Ոչ այնքան բարձր տրամադրությամբ, նա հայտարարում է հուլիսին Գերմանիայում երգելու իր վճռական համաձայնության մասին :

Ժամանման հարթակում երգչուհուն մեծ ուրախությամբ դիմավորում է Հանս-Գունթեր Կլեյնը, որը « Junges Theater » թատրոնի գեղարվեստական  ղեկավարն էր:

Բարբարան դեմքը ծածկել էր, և ներքուստ անհանգիստ էր:
Հանս-Գունթերն առաջարկում է նախքան թատրոն գնալը, քաղաքով մի փոքր զբոսնել, քանի որ այդ ամսին այն շատ գեղեցիկ էր: Սակայն Բարբարան անհանգիստ մերժում է, ասելով, որ ինքը միայն թատրոնն է ուզում տեսնել:
Առաջին օրը երգչուհու համերգը խափանվում է: Ցուցարարները մտնում են նաև թատրոն և դաշնամուրը տեղահան անում: Դա անակնկալի է բերում երգչուհուն, և իր անհանգստությունն ու սառը վերաբերմունքը վերածվում տխրության: Սակայն Հանս-Գունթերն արագ մի բան է մտածում: Դահլիճում ներկա ուսանողների խումբը 22 ժամում թատրոն է բերում ծեր մի կնոջ սև դաշնամուր:
Չնայած երգչուհու նախնական սառը վերաբերմունքին, այնուամենայնիվ, հանդիսատեսը նրան շատ ջերմ է ընդունում և համերգն անցնում է օվացիաների ներքո:
Հանս-Գունթերն առաջարկում է երկարացնել պայմանագիրը. երգչուհին ևս մեկ շաբաթ էլ է մնում Գյոթինգենում: Այդ ընթացքում հասցնում է սիրել քաղաքը, զբոսնել, ուսումնասիրել այն..


« Junges Theater » in Gottingen
Պայմանագրի ավարտի օրը, մեկնումից առաջ, Բարբարան բեմից կարդում է Գյոթինգնենին նվիրած իր քառատողը.

…« Bien sûr, ce n’est pas la Seine,
Et c’est loin du pont de Suresnes,
Mais c’est bien joli tout de même
A Göttingen, à Göttingen »…

Փարիզ վերադառնալիս այն դառնում է երգ, որը միշտ հետևում է նրան: Բարբարան ամենուր բոլոր իր համերգներին երգում այն: 2003թ-ի հունվարին ֆրանկո-գերմանական ընկերության 40-րդ տարեդարձի տոնի ժամանակ կանցլեր Գերհարդ Շրյոդերը երգից մեկ քառատող է կարդում , դիվանագիտական շրջանակներում որպես անսովոր ժեստ .
« Oh, faites que jamais ne revienne
Le temps du sans et de la haine
Car il y a des gens que j’aime
A Göttingen, à Göttingen »

2001թ-ին Գյոտտինգենում բացվում է Բարբարայի անվամբ փողոց՝ Բարբարաշտասսե..
երգը գերմաներենով այստեղ՝
https://soundcloud.com/ruzan-petrosyan-1/barbara-gottingen-deutsch-franzosisch



« Il était un piano noir : Mémoires interrompus » վերնագրով ինքնակենսագրության մեջ երգչուհին գրում է.
"Գյոթինգենում բացահայտեցի այն տունը, որտեղ Գրիմ եղբայրները գրել են մեր մանկության հայտնի հեքիաթները: Դա թատրոնին կից փոքրիկ մի այգի էր, որտեղ մեկնմանս վերջին կեսգիշերին խզբզում էի իմ "Gottingen" -ը:
Ես ներողություն եմ խնդրում, որ երգի բառերը մեկնաբանեցի ոչ այնքան լավ տրամադրությամբ: Սակայն այն վերջնական տեսքի բերեցի Փարիզում: Ուրեմն այս երգի համար պարտք եմ Հանս-Գունթերի համառությանը, տասը ուսանողներին, ծեր տիկնոջ անհանգստությանը և Գյոթինգենի շեկ փոքրիկ երեխաներին.. "



Երգը նվիրված է Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի հիշատակին, որ բաժանում էր Ֆրանսիան և Գերմանիան: Հատկապես երեխաների համար, ովքեր մահացել էին պատերազմի ժամանակ: Այն նաև օրհներգն է Ֆրանս-Գերմանական բարեկամության:  


Գյոթինգենը

իհարկե սա Սենան չէ
ոչ էլ՝ Վենսենյան անտառը,
բայց ամեն դեպքում գեղեցիկ է շատ
Գյոթինգենը, Գյոթինգենը՜

չկան նավահանգիստներ և ոչ էլ մեղեդիներ՝ հին,
ոմանք հառաչում են, ոմանք` թափառում,
բայց մեկ է այստեղ սերը ծաղկում է ապրում
Գյոթինգենում Գյոթինգենում

կարծում եմ, նրանք ավելին գիտեն, քան մենք
Ֆրանսիայի թագավորների պատմությունից.
Հերման, Պետրոս, Հելգա, Հանս
Գյոթինգենում Գյոթինգենում

և ոչ ոք չի նեղանում
բայց մեր մանկության հեքիաթները
" կար մի ժամանակ"-ով էին սկսվում
Գյոթինգենում, Գյոթինգենում:

Իհարկե մենք ունենք Սենա գետ
և հետո մեր Վենսենյան անտառը,
բայց աստված իմ, որքան գեղեցիկ են
Գյոթինգենում, Գյոթինգենում վարդերը՜

մենք ունենք մեր խամրած առավոտները
և Վարլենյան մոխրագույն հոգին
նրանցը նույնպես նույն մելանխոլիան է
Գյոթինգենում Գյոթինգենում:

երբ նրանք ոչինչ չգիտեն ասել
մնում են այնտեղ և ժպտում մեզ
բայցևայնպես, մենք հասկանում ենք նրանց
շեկ երեխաներին Գյոթինգենի

այնպես որ նրանք, ովքեր զարմանում են
և մյուսները, ովքեր ինձ ներում են,
բայց երեխաները նման են
Փարիզում թե Գյոթինգենում:

օ՜հ .. երբեք չեն վերադառնա
ժամանակն արյան և ատելության,
քանի որ կան մարդիկ,
որոնց ես սիրում եմ
Գյոթինգենում, Գյոթինգենում 

և երբ կհնչեր ահազանգը,
եթե պետք էր վերցնել զենքերը 
իմ սիրտը կլցվեր արցունքով
Գյոթինգենի համար Գյոթինգենի համար..

բայց, ամեն դեպքում, շատ գեղեցիկ է
Գյոթինգենում, Գյոթինգենում..

երգը թարգմանեց՝  ես


Ռուզան Պետրոսյան

Հ.Գ.- Այսօր այս կատարումը շարունակվում է սիրված լինել և տարբեր երգիչներ մեկնաբանել են այն յուրովի՝ Կարլա Բրունին , Լարա Ֆաբիանը, Պատրիկ Ֆիորին..և այլն   




Tuesday, May 13, 2014

Charles Aznavour- Comme ils disent


Երգի հեղինակը Շառլ Ազնավուրն է, այն գրվեց 1968թ.-ի վերջերին և 70-ականների սկզբին: Թեման հոմոսեքսուալիզմն է, որն այդ ժամանակաշրջանի թիվ առաջին տաբուն էր:
Եթե այլ երգերում տվյալ թեմային մոտենում էին ծաղրանքով և թեթևամտությամբ, ապա Ազնավուրն առաջինն էր, որ առանց սարկազմի և հեգնանքի փորձեց ներկայացնել տրանսվեստիտների Սարասատ փողոցում մոր հետ ապրող միայնակ մարդու պատմությունը:

Շանսոնիեն հիշում է, երբ առաջին անգամ հոմոսեքսուալ իր ընկերների շրջանակներում պատրաստվել է  կատարել այդ երգը, վերջիններիս առաջին արձագանքը սառն է եղել:
"Հետո նրանք ինձ հարցրին, թե ո՞վ է կատարելու երգը: Ես էլ ասացի՝ ես, ինքս: Այնուհետև երկար լռությունից հետո, մեկն անհանգստացած ցանկացավ իմանալ՝ արդյոք ես չե՞մ պատրասվում որևէ հայտարարություն անել:
- Դուք պատկերացնո՞ւմ եք ինձ բեմում նման հայտարություն անելիս. ես հիմա ինձ հոմոսեքսուալի տեղ եմ դնելու, բայց ես այն չեմ:
Այլևս ոչ մի հարց նրանց կողմից "

Երգի խոսքերը գրելիս, Ազնավուրը ներշնչվել է իր վարորդից, քարտուղարից և ոճաբան ընկերոջից: 1972թ.-ին երգն ընդգրկվել է Շառլի "Idiote je t'aime" կոչվող ձայնասկավառակում:
Երգի տեխնո-ռիթմիկ տարբերակը դարձել է հոմոսեքսուալների  գիշերային ակումբի հիմնը:


 Ինչպես ասում են


 ապրում եմ մենակ`
 մորս հետ,
 շատ հին բնակարանում`
 Sarasate փողոցի,
 ինձ շրջապատող ընկերներն են
 կրիան, երկու դեղձանիկն
 ու մի կատու:
 շատ հաճախ մորս հանգստանալ թողնելու համար
 դուրս եմ գալիս շուկա՝ գնումներ անելու..
 ..և խոհանոցում եմ`
 եփում եմ, լվանում, սրբում,
 մեքենան գործի դնում,
 նույնիսկ եթե այն վնասվում է,
 աշխատանքն ինձ չի վախեցնում,
 ես նաև դեկորատոր եմ մի քիչ,
 մի փոքր էլ՝ ոճաբան,
 բայց իմ իրական գործը գիշերն է,
 որ տրանսվեստիտի կերպարում եմ ,
 ես արտիստ եմ,
 ես ունեմ շատ առանձնահատուկ համար,
 որտեղ ներկայանում եմ մերկ:
 սթրիպտիզից հետո
 սրահում տեսնում եմ,
 որ տղամարդիկ չեն հավատում իրենց աչքերին.
 " Օ~հ, ես հոմոսեքսուալ եմ! "
 ինչպես նրանք են ասում:

 վաղ լուսաբացին, մոտ ժամը երեքին
 տարբեր սեռի ընկերներով
 ծխով լի պատահական մի ակումբում
 գնում ենք ուտել-խմելու,
 և մեր սրտերը միմյանց առաջ բացում `
 առանց բարդույթի,
 բացահայտում ենք ճշմարտություններ,
 այն մարդկանց մասին, ովքեր մեզ անտանելի են
 քարկոծում նրանց,
 բայց դա անում ենք հումորով,
 թաքնված բառախաղով ու
 մեղմ թթու խոսքով,
 ահա և գալիս են ուշացածները,
 տպավորություն թողնելու համար
 քայլում են` օրորվելով 
 խենթ աղքատներ ձևանում,
 կարծում են մեզ են կրկօրինակում,
 ծիծաղելի է.
 այդ շարժուձևը, բարձր խոսելը,
 խաղն աստվածուհիների և տենորներ հիմարության..
 ես, ծաղրուծանանքը
 ինձ մնում է սառը լինել,
 և հետո դա ճիշտ է.
 - ես տղամարդ եմ, օ~հ!, ես հոմո եմ!
 ինչպես նրանք են ասում:

 այն ժամին, երբ ծնվում է նոր օրը,
 ես վերադառնում եմ`
 գտնելու իմ շահումը մենության,
 ես հանում եմ իմ թարթիչները, պարիկը,
 ինչպես մի խեղճ դժբախտ ծաղրածուն
 ձանձրույթից:

 պառկում եմ, բայց չեմ քնում,
 մտածում եմ իմ տրտում սերերի մասին`
 այնքան անբավ,
 այն գեղեցիկ տղու ինչպես աստված,
 ով ոչինչ չանելով
 կրակ գցեց մեջն իմ հիշողության,
 բերանս չի համարձակվի երբեք
 խոստովանել նրան գաղտնիքն իմ մեղմ,
 քնքուշ իմ դրաման,
 քանի դեռ օբյեկտն իմ պոռթկումների 
 ամենալուսավոր պահն իր ժամանակի
 անցկացնում է կանանց անկողնում:
 ոչ ոք չունի իրավունք ճշմարտության
 հանդիմանել ինձ ու դատել
 և ես հստակեցնեմ.
 - ինչ լավ է, որ միայն 
 բնությունն է պատասխանատու, եթե
 "ես հոմո եմ, օհ!"
 ինչպես նրանք են ասում..

թարգմանեց՝
Ռուզան Պետրոսյանը






Thursday, March 27, 2014

Diane Tell " Si j'étais un homme''

Կանադացի հեղինակ- կատարող, կոմպոզիտոր, երաժիշտ , պրոդյուսեր, ռեժիսոր: Ծնվել է Քվեբեկում: Բացի անգլերենից, նաև ֆրանսերեն է երգում: Համագործակցել է ֆրանսիացի հայտնի երգահանների հետ:  Թողարկել ֆրանսիական երգերից բաղկացած ձայնասկավառակներ:  Սակայն Դայանի կատարումներից առանձնանում է "Si j'étais un homme''   երգը, որը 1979թ.-ին գրվեց , իսկ հաջողություն ունեցավ 1982թ.-ին:

80-ականների սկզբին, երգչուհին Ռադիո Կանադայի կողմից ընտրվեց Բելգիայում տեղի ունեցող Ֆրանսիական երգի ամենամյա փառատոնին՝ ներկայացնելու իր երկիրը՝ Կանադան: Այդ առիթով էլ գրվեց այս երգը, սակայն քննադատների պատճառով այն անհաջողություն ունեցավ և առաջին իսկ փուլից դուրս մնաց: 
Սակայն ինչպես ասում են՝ անիվը պտույտ կատարեց, և արդյունքում հենց այս երգը դարձավ երգչուհու երգացանկից ամենասիրվածն ու հայտնին, ինչպես նաև՝ ամենաքննադատվողը:

Ի դեպ, ֆեմինիզմը նույնպես չշրջանցեց այն, և իր տեղը գտավ բլյուզում: Տարբեր կատարողներ սկսեցին իրենց երգերում չեղյալ հայտարարել գենդերային անհավասարությունն ու  հայրիշխանական մոդելը: մի մասի երգերում հերոսը կրքոտ կինն էր, ով փնտրում էր իր տղամարդուն: Իսկ ահա Դայան Թելլը երգում էր կրքոտ կնոջ ցանկության մասին, որն ավելի շատ արական էր, դրանով ցույց տալով սեռական հեղափոխության բացահայտումները, որն ավելի ակներև էր Հյուսիսային Ամերիկայի հիպպիական շարժման ժամանակ, և դա կարծես հաստատում էր, որ Ֆրանսիան այդ ամենից տեղյակ է:

եթե ես տղամարդ լինեի

եթե տղամարդ լինեի
ես կլինեի կապիտանն այն նավի՝
կանաչ-սպիտակ
հազվադեպ էլեգանտ
և ամուր էբենոսափայտի նման
չափազանց վատ եղանակի համար

քեզ կտանեի ճամփորդության
տեսնելու լավագույն երկրներն աշխարհի
ծովափին քեզ հետ սեր կանեի
ու ամեն մի վայրկյանը կվայելեի
ուր իմ թմրած մարմինը կայրվեր
մինչև որ քո գրկում կհանգչեի ու կքնեի

բայց
ես կին եմ,
և երբ կին են
նման բան չեն ասում միմյանց

ես քեզ կնվիրեի գեղեցիկ զարդեր
ծաղիկներ բնակարանիդ համար
օծանելիք որ քեզ կխենթացներ
ու անմիջապես Միլանի մոտ,
Բերգամո կոչվող քաղաքում 
քեզ համար վիլլա կկառուցեի

բայց
ես կին եմ
և երբ կին են
նման բաներ չեն գնում իրար

պետք է ասել ժամանակները փոխվում են
այսօր յուրաքանչյուրն իր համար է
նման հնացած սիրո պատմությունները
միայն ֆիլմերում են հանդիպում
դառնում են տնտեսող
ցավալի է
ես կկարողանայի հրաշալի սիրել
մի քիչ ավելի շատ հումորով և քնքշորեն
եթե տղամարդիկ այդքան չշտապեին սիրուհիներ ունենալ
ահ, եթե ես տղամարդ լինեի!

քեզ կզանգեի ամեն օր
մենակ քո ձայնը լսելու համար
քեզ կասեի՝ իմ սեր
կպնդեի տեսնվեինք
ու կհորինեի մի ծրագրի 
երեկոյան գալլայի նման

բայց ես կին եմ
իսկ երբ կին են
նման բաներ չեն անում

պետք է ասել ժամանակները փոխվում են
այսօր յուրաքանչյուրն իր համար է
նման հնացած սիրո պատմությունները
միայն ֆիլմերում են հանդիպում
դառնում են տնտեսող
ցավալի է
ես կկարողանայի հրաշալի սիրել
մի քիչ ավելի շատ հումորով և քնքշորեն
եթե տղամարդիկ այդքան չշտապեին սիրուհիներ ունենալ
ահ, եթե ես տղամարդ լինեի!

..ես կլինեի ռոմանտիկ

թարգմանեց՝
Ռուզան Պետրոսյանը



Thursday, March 6, 2014

Edith Piaf - La belle histoir d'amour

Edith Piaf avec Georges Moustaki
1958թ.-ի փետրվարից մինչև 1959թ.-ի փետրվարն Էդիտ Պիաֆն ունենում է սիրո մի գեղեցիկ պատմություն ֆրանսիացի հեղինակ- կատարող, արմատներով հունա-իտալացի Ժորժ Մուստակիի հետ: Որի մասին էլ նա երգում է ՛՛ Սիրո գեղեցիկ պատմություն՛՛ երգում: Բառերի հեղինակն Էդիտն է, իսկ երաժշտությունը ֆրանսիացի երգահան-կատարող Շառլ Դյումոնինն է
Մուստակին 19 տարով փոքր էր Էդիտից, և նրանց սիրո պատմության ավարտը, կարծես թե, ճանապարհի ավտովթարն է լինում, որից Էդիտը առողջական լուրջ վնասվածքներ է ստանում, և որպես ցավազրկման միջոց, մորֆիից կախվածություն ունենում: 
1959թ. Նյու-Յորքյան շրջագայության ժամանակ Էդիտը համերգի ժամանակ բեմին ուշաթափվում է և կրում բազմաթիվ վիրահատություններ: 
Նա Փարիզ է վերադառնում առանց Մուստակիի. վերջինս Էդիտից հեռացել էր՝ լքելով նրան ճանապարհին: Այդ բաժանումը, երգչուհին ծանր է տանում և երգում իր տխրությունը:


 սիրո գեղեցիկ պատմություն

երբ տղամարդը գալիս է դեպի ինձ,
ես գնում եմ միշտ դեպի նա,
գնում եմ դեպի ու չգիտեմ ինչի,
քայլում եմ գիշերվա գրկում
ու փորձում մոռանալ քեզ,
որը վեր է իմ ուժերից
ես մասնատվում եմ
ու պատկանում եմ միայն քեզ:
չեմ մոռանա երբեք մեզ՝ երկուսիս,
ինչպես էինք միմյանց սիրում
ամբողջ գիշեր և ամբողջ օր,

սիրուն պատմություն՝ սիրո,
գեղեցիկ սիրո պատմություն..
ինչո՞ւ դու ինձ թողեցիր,
ես մենակ եմ արտասվում
բոլորովին մենակ եմ փնտրում:

մի օր, երբ ես սպասում էի
երկար էի սպասում
ես հույս ունեի
հույս ունեի
հույս ունեի..
դու չվերադարձար 
ես ըմբոստացա 
ես ընտելացա
ես գոռացի
արտասվեցի
մերժեցի
աղոթեցի..

ես չեմ մոռանա երբեք
մեզ՝ երկուսիս
ինչպես էինք սիրում միմյանց
ամեն օր
ամեն գիշեր
սիրուն սիրո պատմություն
սիրուն պատմութրուն՝ սիրո
ինչո՞ւ դու ինձ թողեցիր
ես մենակ եմ արտասվում
բոլորովին մենակով եմ փնտրում

երբ մի տղամարդն ինձ դուր է գալիս
ես միշտ համեմատում եմ,
և երբեք ինձ մոտ չի հաջողվում
հիմնավոր պատճառ տալ նրան.
դա քո ձայնն է, որ ես լսում եմ
քո աչքերն են, որ ես տեսնում եմ
քո ձեռքերն են, որ ես սպասում եմ
ես պատկանում եմ միայն քեզ

չեմ մոռանա երբեք
մեզ՝ երկուսիս
ինչպես էինք սիրում միմյանց
ամեն օր
ամեն գիշեր
սիրուն սիրո պատմություն
սիրուն սիրո պատմութրուն
ինչո՞ւ դու ինձ թողեցիր
ես մենակ եմ արտասվում
բոլորովին մենակով եմ փնտրում

հույս ունեմ
հույս ունեմ
միշտ հույս ունեմ,
որ իբրև կվերադառնաս
ես գիտեմ
կվերադառնաս 
ու կմեկնես ինձ քո ձեռքը
ու ինձ կտանես
ինձ կտանես
ինձ կտանես
ինձ կտանես..

թարգմանեց՝
Ռուզան Պետրոսյանը


վերջերս այս երգը կատարեց նաև Պատրիսիա Կաասը: 




Monday, February 17, 2014

Patricia Kaas - Mademoiselle Chante le Blues



" Օրիորդը բլյուզ է երգում " երգը Պատրիսիա Կաասի երգացանկից սիրված և ճանաչված երգերից մեկն է: Այն երգչուհու համանուն ալմոբից է, որը գրվել է 1987թ.-ին և միանգամից հաջողություն է բերել երգչուհուն:
Երգի հեղինակը Դիդիեր Բարբելիվիենինն է, ով էլ առաջարկեց Պատրիսիային կատարել այն: Չնայած, սկզբում երգը ներկայացվել է երգչուհի Նիկոլետային, վերջինս մերժել է այն, որից հետո, ինչպես ասում են՝ երգին կյանք ու ճանաչում տվեց հենց Պատրիսիան, և այն, իսկապես դարձավ 80-ականներին հիթերից մեկը:


Օրիորդը բլյուզ է երգում

կան մարդիկ, ովքեր երեխաներին էժանագին բարձրահարկերի տակ են մեծացնում
կան մարդիկ, ովքեր իրենց բոսերին մեքենայով Բրազիլիայից Ուկրաինա են տանում
կան այնպիսիները, ովքեր Անգուլեմի կողմերում հարսանիք են անում, և
կան նույնպես մարդիկ, ովքեր փողոցում թռուցիկներով ու պաստառներով պայքար են մղում
կան նաև մարդիկ, ովքեր այլևս սեքս-սիմվոլ խաղալ չեն կարողանում
ու կան մարդիկ, որ իրենց մեքենայի ետնամասում սեր են վաճառում

մադմուազելը երգում է բլյուզ
չափից շատ նախանձ մի եղեք
մադմուազելը կարմիր գինի է խմում
մադմուազելը բլյուզ է երգում
նա իր ձայնում սփիրիչուելս ունի
նա դրան է հավատում

կան մարդիկ, ովքեր ութ ժամ գրամեքենայի վրա են տպում
կան մարդիկ, ովքեր կանանց ու տղամարդկանց են սիրահետում
կան այնպիսիք, ովքեր սապոգներ են լիզում ինչպես ցուցափեղկերն են լիզում
և կան նույնպես մարդիկ, ովքեր ֆիլմ են անում, որոնց կոչում են Մերիլին,
սակայն Մերիլին Դյուբուան չի դառնա երբեք Նորմա Ջին
պետք չէ մտածել, թե տաղանդը այն ամենն է, ինչը պատկերացնում ենք

մադմուազելը բլյուզ է երգում
չափից շատ նախանձ մի եղեք
մադմուազելը կարմիր գինի է խմում
մադմուազելը բլյուզ է երգում
նա իր ձայնում սփիրիչուելս ունի
նա դրան է հավատում

կան մարդիկ, ովքեր գթության քույր են, իրավաբան կամ դեղագործ
կան մարդիկ, ովքեր ամեն ինչ ասում են, երբ ասում են` սիրում եմ քեզ
կան մարդիկ, ովքեր Անգուլեմի կողմերում ծերացած կույսեր են
և կան նաև այնպիսիք ովքեր ազատագրված կին են խաղում
թմրանյութով ծխախոտ ու գարդենալ, որը խառնում են վարդագույն կյանքին ու էպինալյան նկարներին
նրանք ուզում են իրենց միայն հաճույք պատճառել երբեևէ ցավ չպատճառելով

մադմուազելը երգում է բլյուզ
չափից շատ նախանձ մի եղեք
մադմուազելը խմում է կարմիր գինի 
մադմուազելը երգում է բլյուզ 
նա իր ձայնում սփիրիչուելս ունի
նա դրան է հավատում

թարգմանեց՝
Ռուզան Պետրոսյանը

Պատրիսիա Կաասը երգում է Պիաֆ


Ֆրանսիական Մադոննա, այսպես են կոչում Պատրիսիա Կաասին աշխարհի բոլոր այն վայրերում, որտեղ նա համերգային շրջագայություն է ունեցել: Երգչուհին սիրված է տարբեր սերունդների կողմից:
Հայ հանդիսատեսից շատերի մոտ նա ասոցացվում է այն  "մադմուազելի" հետ,  ով բլյուզ է երգում, մյուսները նրա հետ երգում են՝ "մոն մեք ա մուա.."-ն , իսկ շատերը հիշում են երգչուհու բեմական շոուները՝ պարային ինքնատիպ համարներով, նրա գեղեցիկ սիլուետը, բաց ոտքերը և գուցե նաև՝ կարմիր վարդը..



Եվ այսպես, շուտով, իսկ ավելի ստույգ՝ մարտի 9-ին, երգչուհին "Կաասը երգում է Պիաֆ"  շոու-ծրագրով հանդես կգա Մարզահամերգային համալիրում:
Այն երգչուհու ձայնասկավառակի անվանումն է, որը Պատրիսիա Կաասի նախաձեռնությամբ մի առիթ էր համերգային շոու-ծրագրով հարգանքի տուրք մատուցելու և նշելու ֆրանսիական երգարվեստի ճնճղուկ Էդիտ Պիաֆի մահվան 50-րդ տարելիցը :
Ալբոմը 21 երգից  է բաղկացած, որտեղ Կաասի կատարմամբ հնչում են էդիտ Պիաֆի հայտնի և սիրված երգերը . « La Vie en Rose », « Milord », « L’Hymne à l’Amour » et «Non, je ne regrette rien » ..








պատրաստեց՝ Ռուզան Պետրոսյանը

Wednesday, January 15, 2014

Georges Brassens – Il n’y a pas d’amour heureux


  Louis Aragon                                Georges Brassens
Peut-être n'y a-t-il pas d'amour heureux, Mais si je dois être malheureux, autant que ce soit avec toi.

"Il n’y a pas d’amour heureux"  (երջանիկ սեր չի լինում) բանաստեղծության հեղինակը Լուի Արագոնն է, որը գրել է 1943թ.-ին, սակայն այն առաջին անգամ հրատարակվել է 1946թ La Diane Française բանաստեղծությունների ժողովածուում:
Արագոնն արտահայտում է բացառիկ սիրո իր կոնցեպցիան:
Պոեմը նվիրված է իր սիրած էակին՝ Էլզային, սակայն տողերում երբևէ չի նշվում նրա անունը. նրան համեմատում է վիրավոր թռչնի հետ:
Ի դեպ, թռչուն բառը օգտագործելիս՝ նա  ասոցացնում է նաև սիրո հետ՝ սերը ինչպես պոեզիան, կյանքի դժվար իրավիճակները հաղթահարելու փրկության միջոց է: 
Տեքստը միանշանակ դարի լավագույններից է, որի համար երաժշտություն գրեց Ժորժ Բրասենը: Սակայն նա ավելի ուշ նույն երաժշտությունն օգտագործեց նաև մեկ այլ երգում, որի տեքստի հեղինակը ֆրանսիացի պոետ Ֆրենսիս Ջեմսն էր: Երգը Պատաշուի համար էր ստեղծված:
Այսպիսով, ծնվեց մի երգ՝ նույն երաժշտությամբ՝ մեկ այլ բառերով, որը կոչվում էր  "Աղոթք" (La prière) : Տվյալ երգն, ի դեպ,  հենց Պատաշուի շնորհիվ էլ հայտնի դարձավ: Սակայն Բրասենը իր երգացանկում պահում է այդ երգի առաջին տարբերակը՝ "Երջանիկ սեր չի լինում"-ը:


ահա և նույն երաժշտությամբ Աղոթք երգը:


- Ինչու՞ երկու երգ նույն երաժշտությամբ:
Հարցազրույցներում հաճախ հնչող այս հարցին Բրասենը միշտ ուներ իր ընդգծված պատասխանը:
" 19-րդ դարում շրջանառվում էին մեղեդիներ, որոնց հիման վրա երգիչները կարողանում էին հարմարեցնել իրենց իսկ հորինած բառերը (հատկապես Jazz-Blues ոճում): Այդ երաժշտություններն ամենուր էին և ունեին իրենց կնիքը: Նման պիտակով երգերը օգտագործում էին Ֆրանսիայում մինչև 50-ականները, այդ թվում նաև՝ Le Grenier de Montmartre- ի շանսոնիեները, ովքեր գրում էին կամ նույնիսկ ստանդարտ կերպով իմպրովիզ էին անում ակտուալ երգի բառերը, որի կրկներգից նոր հասարակությանը պարզ էր դառնում:
Սակայն նկատելով , որ դա վերակենդանացնելու իր փորձը չընդունվեց և սխալ ընկալվեց՝ ո՞վ է այս ծույլը, երկու երգ նույն երաժշտությամբ: Բրասենը որոշեց այլևս իր գաղափարը չկրկնել:
"Il n’y a pas d’amour heureux" երգը կատարել են շատ երգիչներ՝ Nina Simone, Françoise Hardy, Barbara, Hugues Aufray, Keren Ann, Malek3, Youssou N'Dour, Danielle Darrieux, Jacques Douai, Catherine Sauvage..


 երջանիկ սեր չկա 

ոչինչ հավերժ երբեք չի տրվում մարդուն.
ո՛չ ուժը նրա,
ո՛չ թուլությունը,
ու ո՛չ էլ սիրտը,
և երբ մտածում է տարածել ձեռքերը նա,
ստվերը նրա մի խաչ է դառնում,
և երբ թվում է նրան, թե երջակությունն իր ամուր է նա գրկում

այն հենց իր գրկում է նա փշրում:
կյանքն օտարություն է նրա
և ցավոտ բաժանում

երջանիկ սեր չի լինում:

կյանքը նրա նման է անզեն զինվորների՝
մեկ այլ ճակատագրի համար հագնված,
ի՞նչ իմաստ ունի արթնացնել առավոտյան նրանց
եթե երեկոյան տեսնելու ենք նրանց պարապ ու անորոշ,
ասեք այդ բառերը. իմ կյանք
և զսպեք արցունքները

երջանիկ սեր չի լինում:

իմ գեղեցիկ սեր,
իմ թանկագին սեր,
իմ արցունք,
կրում եմ քեզ իմ մեջ,
ինչպես վիրավոր մի թռչնի,
և նրանք առանց իմանալու
նայում են, թե ինչպես ենք մենք անցնում՝
կրկնելով իմ հետևից բառերը,
որոնք ես հյուսել էի
և որոնք իսկույն մահացան
հանուն քո մեծ աչքերի

երջանիկ սեր չի լինում

ապրել սովորելն ուշ է արդեն,
թող լացեն մեր սրտերը միաձայն գիշերը
ահա դժբախտություն է պետք որքա՜ն,
որ ծնվի գոնե երգ մի փոքրիկ,
ափսոսանք է պետք որքան,
որ վճարես գոնե մեկ սիրային սարսուռդ,
հեկեկոց է պետք որքան,
որպեսզի գիթառը նվագի

երջանիկ սեր չի լինում:

չկա սեր, որ ցավ չպատճառի
չկա սեր, որ չխայթի
չկա սեր, որ չթառամեցնի
և նույնիսկ դու - սեր դեպի հայրենիք,
չես տարբերվում մյուս բոլոր սերերից
չկա սեր, որ չի ապրում արցունքով

երջանիկ սեր չի լինում,
բայց սա մե՛ր սերն է, մեր երկուսի՜..

թարգմանեց՝ Ռուզան Պետրոսյանը